پیش بینی سیل

1. بررسی توپوگرافی بخشی از حوضه آبریز که جریان آب را به منطقه مورد مطالعه تامین می‌کند.
   
   
2. تعیین نوع پوشش سطح زمین (سنگ ، خاک ، گیاهان) ، جهت تخمین نسبت آب جاری شده به آب نفوذی و تبخیرشده.
   
   
3. تعیین بزرگترین رگبار و بارندگی محتمل با توجه به داده‌های موجود.
   
   
4. توجه به فصل ، زیرا شرایطی مثل اشباع بودن زمین از آب یا پوشیده بودن سطح آن ازبرف تاثیر مستقیمی بر جریان سطحی آب دارند.
   
   
5. تعیین ظرفیت ذخیره بستر اصلی رود و دشت سیلابی اطراف آن ، تغییرات احتمالی در ظرفیت ذخیره بخشهای پائین رود در آینده نیز مورد توجه قرار گیرد.
   
   

محاسبه حداکثر سیل محتمل

بطور کلی محاسبه حداکثر سیل محتمل محتاج برآورد پتانسیل بارش و مقدار و نحوه توزیع بارش در داخل حوضه آبریز است. مقدار آبدهی یا سطح آب رودخانه بر حسب زمان ، معمولا توسط منحنیهای خاصی به نام هیدروگراف نشان می‌دهند. به این منظور اغلب از هیدروگراف واحد استفاده می‌شود. مقدار آبدهی رود در یک مدت زمان مشخص از روی هیدروگراف قابل محاسبه است.

به منظور پیش بینی سیل معمولا مقادیر محاسبه شده برای جریان به تراز (ارتفاع) آب تبدیل می‌شود. مبنای پیش بینیهای زمین شناسی شامل تعیین مرزهای دشت سیلابی توسط تصاویر فضایی و عکسهای هوایی ، جهت تعیین پراکندگی   آبرفتها و  خاکهای جدید (کواترنر) در دره و شناسایی اشکالی که به وقوع سیل مربوط می‌شوند، ازجمله پادگانه‌ها ، گودالها و مانند آن است، می‌باشد.

این بررسیها زمان دقیق وقوع یک سیل در گذشته را مشخص نمی‌سازد. بلکه ضمن تاثیر وقوع آن در زمانهای جدید زمین شناسی احتمال رخداد مجدد آن را گوشزد می‌کند. نتایج بررسیهای زمین شناسی مخصوصا در جاهایی که رکود طولانی از وضعیت آب و هوایی وجود ندارد، می‌تواند از روش تحلیلی دقیق تر باشد.

اهمیت پیش بینی وقوع سیل

اطلاع از چگونگی جریان ، حجم ، شدت ، مدت ، مکان و بالاخره زمان وقوع سیلها اهمیت ویژه‌ای در طراحی و نگهداری سازهای مهندسی ، مخصوصا تاسیسات آبی و همچنین پیش بینی خطرات و زیانهای احتمالی ناشی از سیل دارد. به دلیل شرایط آب و هوایی کشورمان سیلابها ، چه از نوع بهاره و ناشی از ذوب برف باشند و چه از نوع ناگهانی ناشی از رگبار ، بخش عمده‌ای از جریان سطحی اغلب رودهای حوضه مرکزی را تشکیل می‌دهد.

اندازه گیری دبی رودها در کشور ما از 40 سال پیش و ابتدا از رودخانه‌های اطراف تهران آغاز شد. شبکه ایستگاههای اندازه گیری سطح آب و مقدار جریان رودهای کشور (شبکه هیدرومتری) ، در حال حاضر دارای 870 ایستگاه است که بخشی از آن فعال است. شبکه آب شناسی کشور شامل ایستگاههای اندازه گیری آب ،تبخیر سنجی  ، باران سنجی ، برف  سنجی و آزمایشگاههای تعیین کیفیت آب و رسوب زیر نظر دفتر بررسیهای منابع آب وزارت نیرو اداره می‌شود

پرسش1: بیابان زایی چیست؟
پرسش2: نقش انسان در بیابانزایی چیست ؟
پرسش3: بیابان زدایی چیست؟
پرسش4: مالچ نفتی چیست؟
پرسش5: منابع طبیعی چیست؟
پرسش6: جنگل چیست؟
پرسش7:مرتع چیست؟
پرسش8: GIS چیست؟
پرسش 9: چگونه از جنگل محافظت كنیم؟
پرسش 10: VETIVER چیست؟

پاسخ 1:
بیابان زایی پدیده ایست مختص مناطق خشك ، نیمه خشك تا خشك نیمه مرطوب كه مشخصه بارز آن كاهش تولید بیولوژیك (پوشش گیاهی) است كه به صور مختلف نمایان می شود.

پاسخ 2:
انسان از طریق اعمال چرای مفرط بوته زنی و بوته كنی، آبیاری غلط، عدم استفاده بهینه از قابلیت اراضی، تبدیل بی رویه اراضی مرتعی به دیمزار،‌عدم رعایت موازین عملی در شخم اراضی و غیره مجموعاً شرایطی را پدید می آورد كه درنهایت منجر به كاهش تولید بیولوژیك و گسترش اراضی بیابانی و كویری می شود.


پاسخ 3:
به مجموعه فعالیتهایی كه سبب توقف یا كاهش روند بیابان زایی شده و یا در جهت احیاء اراضی بیابانی باشد بیابان زدایی گویند.
بنابراین احیای پوشش گیاهی و بازآفرینی شرایط اكولوژیكی در مناطق بیابانی تنها راه مبارزه موثر با بیابان‌زایی است.


پاسخ 4:
- مالچ یعنی پوشش و پوشش دادن
- ماده ایست از پس مانده های نفت خام كه در برج تقطیر پالایشگاهها به دست می آید.
- این ماده برای تثبیت موقت تپه های ماسه ای كه پخش آن لایه نازك و قابل انعطافی برای خاك بوجود آورده مورد استفاده قرار می گیرد.


پاسخ 5:
 منابع طبیعی شامل آب، هوا، خاك، گیاهان وجانوران می باشد كه لازمست برای استفاده نسل كنونی ونسلهای آینده با برنامه ریزی دقیق مدیریت و حفاظت شوند.
برخی از فواید اجتماعی و زیست محیطی جنگلها عبارتند از:
كنترل تغییرات آب و هوا، حفاظت از منابع آب وخاك، تقویت سیستم زراعی، حفاظت از تنوع بیولوژیكی، بهبود و توسعه شرایط زندگی شهری و روستایی، حفاظ از میراث طبیعی و فرهنگی اشتغالزایی و ایجاد تفرجگاههای عمومی
پیامدهای تخریب پوشش گیاهی در كوهستان كدامند؟
كاهش نفوذپذیری آب درخاك،سفت شدن خاك، ایجاد سیلاب و نابودی زیستگاههای حیات وحش


پاسخ 6:
جنگل منطقه وسیعی پوشیده از درختان، درختچه ها و گونه های علفی است كه همراه با جانوران وحشی نوعی اشتراك حیاتی، گیاهی و جانوری را تشكیل داده و تحت تاثیر عوامل اقلیمی و خاكی قادر است تعادل طبیعی خود را حفظ كند.
برخی از فواید درختان عبارتند از:
تولید اكسیژن، جذب و گرد و غبار، گازكربنیك و دیگر گازهای شیمیایی موجود در هوا، جلوگیری از نفوذ سرو صدا و تشدید آلودگی های صوتی در شهرها

پاسخ 7:
زمینهایی كه دارای پوشش گیاهی خودرو بوده و در یك فصل معین مورد چرای دام قرار می گیرند.

پاسخ 8:
GIS مخفف كلمه Geografhic Information Systems و به معنی سامانه های اطلاعات جغرافیایی می باشد.
GIS یك سیستم اطلاعاتی متشكل از سخت افزار ، نرم افزار و كاربرانی است كه در رابطه با داده های مكانی به منظور بررسی تغییرات و تجزیه و تحلیل و ارتباط آنها با داده های توصیفی بعنوان ابزاری قوی در تصمیم گیری و مدیریت منابع محیطی به كار گرفته می شود.

پاسخ 9:
با رعایت اصول حفاظت از عرصه های منابع طبیعی،به طرق زیر :
- از روشن نمودن آتش در جنگلها و مراتع جداً خودداری نمود.
- بر حذر كردن كودكان از بازی با كبریت و فندك و روشن نمودن آتش در عرصه های منابع طبیعی.
- خودداری از انداختن ته سیگار روشن و باطری های شیشه ای كه حالت عدسی دارند در جنگلها و مراتع
- عدم توسعه باغات ، مزارع ، تأسیسات و .... با هدف سودجوئی و تعرض به منابع طبیعی
- عدم قطع غیرمجاز درختان جنگلی و بوته های مرتعی جهت مصارف سوختی، ساختمانی، زراعی و ...
-عدم چرای بی رویه و خارج از ظرفیت مراتع و جلوگیری از ورود دام به جنگل
- عدم حك یادگاری و كت زدن (زخمی كردن) بر روی تنه های درختان
- عدم شخم و شیار در جهت شیب قالب و جلوگیری از فرسایش
- آموزش اهمیت منابع طبیعی و حفاظت از این منابع به كودكان و نوجوانان
ضمن اینكه حفاظت از سطح گسترده منابع طبیعی كشور ، بدون حضور و هماهنگی مجدانه نیروهای مردمی امری محال و غیرممكن می باشد لذا این نیروها می توانند بصورت های انفرادی ،گروهی و یا در قالب تشكل های غیردولتی مانند NGOها و به روشهای زیر با سازمان ارتباط مستقیم داشته باشند.
- مشاركت در طرح همیاران طبیعت :
در این طرح افراد بصورت انفرادی یا گروهی و با انگیزه های غیرانتفاعی و معنوی ، سازمان جنگلها،مراتع و آبخیزداری كشور و دفاتر تابعه را در پیشبرد اهداف عالیه كه همانا حفظ، احیاء ، توسعه و بهره برداری مستمر و اصولی از منابع طبیعی می باشد یاری می نمایند. علی ایحال در صورت تمایل ، داوطلبین گرامی می توانند به ادارات كل منابع طبیعی استانها و یا واحدهای تابعه مراجعه نمایند.
همچنین تلفن امداد جنگل و مرتع (09696) كه در استانهای كشور بصورت رایگان و شبانه روزی اخبار و حوادث به وقوع پیوسته از جمله حریق ، تخریب، تصرف ،قطع غیرمجاز درخت و درختچه و بوته ونهال ، قاچاق محصولات جنگلی و مرتعی ، شیوع آفات و اراضی گیاهی ، چرای غیرمجاز و بش از ظرفیت در عرصه ها و ..... را دریافت و در اسرع وقت نسبت به پیگیری موضوع اقدام می نمایند.

پاسخ 10:
نام علمی جنس این گیاه Vetiveria می باشد كه مهمترین گونه آن Vetiveria Zizanioides می باشد. این گیاه از خانواده گندمیان (Graminaceae) و از قبیله Andropogoneae میباشد.
واریته و كولیتوارهای مختلفی از این گونه وجود دارد.گیاه فوق دارای برگهای باریك و كشیده و ریشه راست به رنگهای قهوه ای ، زرد و سفید می باشد كه تا عمق 3-4 متری نیز نفوذ كرده و توده متراكمی ایجاد می نماید كه در حفاظت آب و خاك بسیار مفید می باشد.
این گونه بومی مناطق حاره ای آسیا می باشد ولی در مناطق حاره ای هر دو نیم كره یافت می شود و به خشكی و آفات مقاومت بالایی دارد از جمله كشورهایی كه ان گونه در آنها می روید می توان به هند ،اندونزی، فیلیپین ، ویتنام ، چین ، تایلند ، مالزی ،استرالیا، هائیتی السالوادور، آمریكا ، ماداگاسكار، در افریقا از اتیوپی تا افریقای جنوبی و سنگال اشاره نمود.
این گونه در حفاظت خاك گونه ای بسیار مفید می باشد به طوریكه تحقیقات انجام شده توسط CIAT در كلمبیا (با 1800 میلی متر بارش سالانه ) نشان می دهد كه میزان فرسایش سالانه را در قطعه ای بدون پوشش با 143 تن در هكتار را Vetiver به میزان 3/1 تن در هكتار كاهش می دهد.
مطالعه دیگری كه توسط ICRISAT در جنوب هند با بارش سالانه 650 میلی متر انجام داد نشان داد كه Vetiver باعث كاهش میزان هدر رفت خاك تا حدود 60% گردید.
تصور بر این بود كه این گونه تنها در مناطق مرطوب می روید در حالیكه در مناطق نیمه مرطوب و نیمه خشك نیز رویش دارد بطوریكه بطوریكه در مناطقی كه دارای اقلیم مدیترانه ای كه زمستاهای عاری از یخ زدگی هستند مانند ایتالیا و كالیفرنیا نیز یافت می شوند
این گونه در خاكهای شنی رشد می كند . از دیگر ویژگی های این گونه آن است كه در خاكهای با PH<4 , PH <11 رشد می كند.
از این گونه همانطور كه اشاره شد استفاده های متعددی می شود كه برخی از آنها عبارتند از :
- تولید ادكلن و خوشبو كننده ها و لوازم آرایشی
- مصارف داروئی( آرام كننده ، مطبوع كننده شربتها ، رفع گرفتگی عضلات ، درمان روماتیزم ، آرتروز و ...)
- صنایع قند
لازم به ذكر است كه این گونه در ایران وجود ندارد . برای اطلاعات بیشتر به آدرس اینترنتی www.vtiver.org مراجعه شود.

_{جُلگه به زمین مسطح و نسبتاً همواری می‌گویند که معمولاً بلندای کمی داشته باشد. اینگونه زمین‌ها به روش‌های گوناگون پدید می‌آیند که هر کدام بر حسب مورد نام‌گذاری می‌شوند، مانند جلگه آبرفتی و جلگه ساحلی و همچنین مسیله. گیاه طبیعی بیشتر جلگه‌های معتدله علف است که به آن علفزار می‌گویند. معمولاً به جلگه‌های خشک و کم‌گیاه‌تر دشت هم می‌گویند. از جلگه‌های اصلی ایران می‌توان از جلگه خوزستان، جلگه مازندران، جلگه کرمانشاه، جلگه اصفهان، جلگه شیراز، جلگه گرگان، جلگه پاسارگاد (مرودشت) و جلگه هلیل‌آباد نام برد. نمونه‌ای از دیگر جلگه‌های ایران عبارتند از:}

• _{جلگه ماژان} 
• _{جلگه موسی‌آباد} 
• _{جلگه چاه‌ هاشم} 
• _{جلگه شبانکاره} 
• _{جلگه سیرجان} 
• _{جلگه زوزن} 

        گرایشهای رشته مرتع و آبخیزداری در مقطع كارشناسی ارشد

مرتعداری آبخیزداری بیابان زدایی مدیریت مناطق نیمه خشک سنجش از راه دور هواشناسی کشاورزی  مهندسی سوانح طبیعی ----- -----------

دروس امتحانی رشته های كارشناسی ارشد   

1 - مرتعداری 

2- آبخیزداری 

3 - بیابان زدایی 

4- مدیریت مناطق بیابانی

5- هواشناسی كشاورزی

5- مهندسی سوانح طبیعی